Trăm năm lênh đênh vịnh Hạ long

Lenh denh tren vinh Halong Trăm năm lênh đênh vịnh Hạ long blog du lichCụ bà Nguyễn Thị Nhất (sinh năm 1913) nở một nụ cười hiền hậu đón tiếp tôi. Cụ đã già lắm rồi, tai đã hơi khó nghe, nhưng thấy có khách cụ rất vui. Nhìn vẻ ngoài của cụ, quả thật tôi không nghĩ năm nay cụ đã tròn một thế kỷ gắn bó với sông nước Hạ Long…

Gia đình cụ Nhất đã có 7 đời sống trên vịnh. Ngồi trò chuyện với chúng  tôi cùng cụ Nhất có người con trai cả của cụ, ông Dương Văn Vân, năm nay cũng đã 84 tuổi. Ông Vân bảo, ông ngoại ông (tức bố cụ Nhất) đến làng chài này quãng nửa cuối thế kỷ XIX. Cụ Nhất sinh ra và lớn lên trên con thuyền quanh năm ngày tháng lênh đênh trên biển, mưu sinh bằng nghề chài lưới. Khu vực Cửa Vạn mới đầu chỉ là những hộ dân trên các con thuyền đánh cá, cùng nhau làm nghề quây quần lại thành một nhóm nhỏ cạnh hẻm núi để tránh gió bão. Lâu dần mọi người cứ kéo về đây ngày càng nhiều và hình thành cả một làng chài trên biển. Sau này khi lấy chồng, cả gia đình cụ vẫn chỉ sinh sống trên những con thuyền chứ chưa có nhà bè như bây giờ. Chiến tranh nổ ra, ngoài công việc đánh bắt truyền thống thì hầu như các hộ dân ở đấy đều bị giặc Pháp bắt phải theo chúng để phục vụ. Cụ Nhất nhớ lại: “Ông chồng tôi cũng phải đi chèo đò và làm chân sai vặt cho bọn chúng, nhưng ông ấy chỉ giả vờ thôi, cốt để lấy lòng tụi giặc rồi moi thông tin về cho cán bộ cách mạng của ta”.

Như để chứng minh điều cụ nói là sự thật, ông Vân vào nhà mang ra cho tôi xem một bọc vải trong đó có chứa tài liệu và sổ sách ghi chép của cán bộ cách mạng ta hồi xưa, tiếc là do không có điều kiện bảo quản nên hầu hết đã bị mục ruỗng cả. Chồng cụ Nhất hy sinh trong một lần chèo đò chở cán bộ sang đảo Cát Bà khi ông Vân mới lên 9 tuổi. Một thân một mình cụ Nhất phải bươn chải cùng sóng gió để kiếm đủ ăn cho bầy con nhỏ.

Hiện tại gia đình cụ Nhất có tất cả 6 khẩu, gồm 3 thế hệ cùng nhau sinh sống trong căn nhà bè tạm bợ chỉ hơn 10m2. Có lẽ giá trị nhất trong ngôi nhà này là chiếc bàn thờ rất to, với nhiều bát hương và tượng gỗ. Cụ Nhất bảo: “Việc thờ cúng của người dân chài chúng tôi không giống như dân trên bờ. Dù cuộc sống thuyền bè chật chội, nhưng nhà nào cũng có một bàn thờ tổ tiên riêng đặt ở nơi trang trọng nhất. Do dân chài không mấy người biết chữ, nên mọi người đều truyền miệng nhau tên tuổi người đã khuất. Mỗi người mất đi được lập một bát hương riêng kèm theo một bức tượng và tất cả những điều đó như là gia phả của gia đình, dòng họ mình để thờ cúng và tưởng nhớ”. Ông Vân còn cho biết thêm, tuy gia đình mình nghèo thật những dòng họ ông vẫn là một trong những họ lớn của khu làng chài Cửa Vạn này (tại đây những dòng họ lớn như họ Dương, họ Nguyễn… đều có miếu thờ ông tổ riêng, đặt ở chân núi gần nơi cư trú, có trưởng họ lo việc cúng giỗ hàng năm rất quy củ). Để trang trải cho cuộc sống, ông Vân cùng người con trai cả và đứa cháu nội vẫn hàng ngày đi đánh lưới và chèo đò chở khách du lịch tham quan. Thế nhưng cả 3 lao động chính của gia đình có làm quần quật cả ngày cũng không đủ ăn, nhất là vào mùa rét, khi lượng khách du lịch giảm thì càng khó hơn. Nói tới đây tôi thấy cụ Nhất rơm rớm nước mắt, cụ thương con thương cháu lắm. Khi nghe cán bộ xuống báo tin là chuẩn bị di dời lên bờ, cụ mừng lắm vì nghĩ lúc đó sẽ không còn sợ mưa bão nữa, có cái mái nhà yên ổn cho con cháu nó đỡ khổ…

Cụ Nhất bảo, trước đây người làng chài lo sợ nếu phải lên bờ thì không biết làm nghề gì, ở đâu nên cương quyết bám biển. Nhưng bây giờ được cán bộ tuyên truyền nhiều nên cũng hiểu, lên bờ vừa có nhà ở, vẫn có việc làm, hết cảnh đời lênh đênh. Những lúc bão gió không phải sống trong lo sợ nữa. Ông Vân nói: “Như đợt bão vừa rồi, khổ lắm! Gió cứ quật ầm ầm vào vách nhà mà tôi không biết có sập tới nơi không nữa, trong nhà dột không khác gì trời mưa bên ngoài, thương cho bà cụ hết ngồi chỗ này lại lết sang chỗ kia để tránh…”.

Thực sự nghe điều ao ước từ chính những người đã gắn bó cả đời trên sông nước như cụ Nhất, ông Vân v.v.. mới cảm thấy đề án di dân lên bờ thật có ý nghĩa.

Bài viết liên quan

  1. Vịnh Hạ Long sẽ được trao biểu tượng vinh danh
  2. Rạn San hô ở Vịnh Hạ Long
  3. Mùa đông ở vịnh Hạ Long
  4. Vịnh Hạ Long – Chuyến đi “nên có trong đời”
  5. Nhà vườn bên Vịnh Bái Tử Long